Mens, predikant en theoloog                                                  

Als je een recent boek wilt lezen waar ik mij theologisch bij thuis voel dan is dat wel het boek van Tomas Halik, 'raak de wonden aan'. (Kokboekencentrum 2018). Halik stelt dat je Jezus niet 'Mijn Heer' kunt noemen zonder zijn wonden aan te raken. En die wonden kom je  tegen in alle wonden van de wereld die Hij draagt. Halik verstaat de kunst om in gesprek te treden met de atheistische en seculiere cultuur na Nietzsche (die hij verwerkt heeft) zonder klassieke noties over Christus en de Drie-eenheid los te laten. Hij doet dat doordacht, spiritueel en met humor.

Hieronder volgen auteurs, boeken en literatuur die mijn inspiratiebronnen waren en zijn: 

Frank de Graaff (en anderen) over de crisis in de westerse cultuur

De boeken van deze cultuurfilosoof en theoloog behoren met alle boeken van Francis Schaeffer tot mijn eerste theologische kennismaking op 19-jarige leeftijd. Frank de Graaff was ook in de verte familie van me. Hoewel hij een wat negatieve kijk op de techniek heeft en zijn ‘meta-historie’ ook speculatie bevat, brachten zijn boeken mij toch op het spoor van de crisis in de westerse cultuur (secularisatie)en kreeg ik aandacht voor de plaats van Israël en het Jodendom. Door hem ben ik Friedrich Nietzsche gaan lezen (verzameld werk), Soren Kierkegaard, Blaise Pascal en Martin Buber. Tevens verdiepte ik mij ook een beetje in de Reformatorische Wijsbeerte. Ik kwam op het spoor van de L'Abri Fellowship. Deze beweging, die tot doel heeft het verantwoorden van het christelijk geloof in de wereld van vandaag, bezocht ik in Nederland (Eck en Wiel) en Zwitserland (Huémoz)  

david David, Marc Chagall

 

Karel Kraan (en anderen) over de dienst der genezing

Karel Kraan was de pionier op het gebied van de 'dienst der genezing'. Ook wel omschreven als de 'rooie charismaticus'. Zijn proefschrift ging over 'Marx, Lenin, Stalin, een christelijke confrontatie'. Hij heeft mij de ogen geopend voor het 'heil dat ook heel maakt'. Bij een landelijke cursus pastoraat -door hem opgericht- heb ik een paar jaar in de stuurgroep gezeten. Hoewel zijn theologisch denken iets te triomfalistisch is en te weinig schepselmatig, zijn zijn inzichten voor mij wel baanbrekend geweest. Zijn denken is door velen opgepakt, uitgewerkt en gecorrigeerd in de 'Theologie van de Charismatische Vernieuwing'. Van de laatste is ook een leerstoel aan de VU. Eerst bezet door Martin Parmentier, daarna door Cees v.d. Kooi en nu door Benno van den Toren.

zegen01 

 

Henri Nouwen (en anderen) over geloof en spiritualiteit


De boeken van Henri Nouwen hebben mij gevormd in het ontwikkelen van een evenwichtige spiritualiteit die de tradities overstijgt. Van hem heb ik geleerd dat theologie en gebed geen tegenstellingen zijn en dat in het dagelijks leven God ontmoet kan worden. Nouwen heeft dat zelf in zijn leven ook in praktijk gebracht onder de meest kwetsbare mensen. Als hoogleraar gevormd werd hij 'geroepen' om het leven te delen met mensen met een verstandelijke handicap. Hij legde daarom zijn professoraat neer en ging wonen in L'Arche, de gemeenschap van Jean Vanier. Verstandelijk gehandicapten werden zijn leermeesters. En zo leerde hij God op een nieuwe manier kennen.  Nouwen zette mij ook op het spoor van gebed en christelijke meditatie waar anderen na hem veel over publiceerden.

verlorenzoon De terugkeer van de verloren zoon, Rembrandt

 

Sjoerd Bonting (en anderen) over geloof en natuurwetenschap

De anglicaanse priester en biochemicus Sjoerd Bonting schreef boeken over de verhouding geloof en natuurwetenschap. Dat boeit mij. Hij verbindt een bijna orthodoxe theologie met de evolutie-theorie. Hoewel je op dat laatste ook af kan dingen, zeer de moeite waard om te lezen. Hij noemt zich chaos-theoloog. Ik vond er vele antwoorden op vragen als: is alle narigheid nu door de zondeval?, hoe lees je Genesis 1 en 2 in relatie tot de wetenschap?, leven in het heelal, de mogelijkheid van wonderen, etc. De laatste tijd is er veel literatuur op dat terrein verschenen. In het algemeen beschouw ik alle (wetenschappelijke) theorieën zoals creationisme, evolutionisme, chaostheorie als paradigma's. Dat wil zeggen, het zijn modellen die een verklaring willen geven. Maar de Bijbel leert geen natuurwetenschap en levert ons geen ‘model’. Die belijdt een geloof. Zo lees ik Genesis 1 en 2

izaak Izaäk, Taizé

 

Bram van de Beek en een 'tegendraadse' kruistheologie

De boeken van Bram van de Beek helpen mij om mijn geest te scherpen te midden van allerlei moderne vragen en theologische ontwikkelingen. Hij mag dan een cultuurpessimist zijn, maar dat kan ook gezond zijn voor triomfantelijke theologen en christenen die Gods koninkrijk verwarren met eigen idealen. Hij is één van de weinige theologen, die zijn nek uitsteekt, origineel is en tegen de tijdgeest en tegen het theologisch klimaat durft in te gaan. Tegendraads dus. Hij zegt namelijk niet alleen leuke dingen (iets wat je in veel mode-theologie tegenkomt). Bij van de Beek gaat het niet over een lieve God, die zondermeer positieve gevoelens oproept. De Heilige God en Vader is verschenen in de Gekruisigde. Daar heeft Hij recht gesproken. De mens die van meet af aan zondaar is, is ook van meet af aan opgevangen in Christus. De schepping staat zo in het teken van het kruis. Mijn bewondering voor van de Beek neemt niet weg dat ik ook vraagtekens plaats. Ik vind te weing Paasvreugde bij hem en te weinig ruimte voor de mens en de schepping. Maar ik wil me graag laten storen. 

witte kruisiging gelekruisiging    

Witte en Gele kruisiging (Marc Chagall)

 

 

 

 

 

Judaïca en Rabbinica (Joodse literatuur en theologie)

Veel boeken op dit terrein zijn te noemen. Van Martin Buber en Franz Rosenzweig las ik veel. Het onderscheid tussen een ik-gij relatie en de ik-het relatie (het z.g. relationele denken) was een ontdekking voor mij. Verder las ik veel over het Chassidisme, de Joodse mystieke beweging waarin veel waardevols schuilt. Op het gebied van Kerk en Israël las ik zo'n beetje alle boeken van Simon Schoon, Willem Zuidema, Henk Vreekamp, Sam Gerssen, Geert Cohen Stuart en vele anderen. Auteurs uit Joodse hoek die hebben nagedacht over de mens Jezus, zoals David Flusser, Pinchas  Lapide, en Shalom Ben Chorin brachten nieuwe inzichten.
Ik ben niet zo gelukkig met een twee-wegenleer. Ik spreek liever van het schisma tussen Kerk en Israel. Er is één weg waarop de één niet zonder de ander kan. En: de mens en de Jood Jezus komen bij mij niet in mindering op het unieke openbaar worden van God in Hem. In Christus zijn beloften vervuld en verdiept. Jood en niet-Jood zijn in Hem verenigd. Ook het 'beloofde' land zou dan iets van een beloofde 'aarde' moeten hebben. Belangstelling heb ik voor het Messiasbelijdende Jodendom. Maar helaas is de theologie ervan nog niet sterk ontwikkeld en zeer divers. Bovendien zal de stem van christen-Palestijnen meer gehoord moeten worden. Vooral daar waar Joden en Arabieren (Palestijnen) in de ene Naam van Jezus verenigd zijn, zie ik de contouren van het Vernieuwde Verbond.


exoduschagall


Exodus (Marc Chagall)

 

 

 

 

 

 

Christologie (leer over Jezus Christus)

Mijn eindscriptie had als titel 'Jezus, Messias met de Geest '(de relatie Jezus en de Geest in het bijzonder bij Lucas). Daarin heb ik bouwstenen aangedragen voor een 'pneumatische christologie'. Kan het God-zijn van Jezus omschreven worden in termen van ‘Geest’? Dat kan een verrijking zijn van de klassieke christologie, maar hoeft niet 'in plaats van' te komen. In feite ben ik op het gebied van de Christologie als 'orthodox' te typeren. Ik schaam mij daar niet voor en kan eigenlijk slecht tegen vrijzinnige praatjes over 'Jezus als een goed mens', of als 'een' zoon van God, of als het 'ultieme voorbeeld' etc. Het gaat om Gods handelen in Jezus Christus 'voor ons'. Onopgeefbaar is dat wij in Jezus met God Zelf te maken hebben en met niemand anders, ook geen hoogste engel. Dat was van begin af aan de boodschap van de vroege Kerk. Aan de andere kant kan de dimensie van de Geest in Jezus' leven ons wel de ogen openen voor het feit dat Hij als mens het goddelijk geheim van zijn leven heeft moeten 'ontdekken'. Wie is Jezus? is een van de belangrijkste te beantwoorden vragen in de theologie. Daarbij schiet veel moderne theologie niet alleen tekort, maar zet ons ook op het verkeerde been. De lofzang op wat God gedaan heeft in Christus kan dan niet meer gezongen worden.     


isenheimeraltaar wijsvinger wijsvinger1



 

 

 

 

 

 

Lam Gods retabel, museum Unterlinden, Colmar, Frankrijk (uitvergroot is Johannes de Doper met zijn lange wijsvinger. Hij is één en al verwijzing naar Christus)

Vakgenoten wijs ik graag op digitale mogelijkheden. Bijbels-theologische sites zijn er volop. 'Google' zelf maar voor de links. Ook zijn er vele behulpzame applicaties voor de Iphone en Ipad op het gebied van bijbel en theologie. Een lijst zou eindeloos worden en steeds moeten worden bijgewerkt. Zoek daarvoor zelf in de App Store of mail naar mij. Ik ben er wel bekend mee.

ico orig
software & theologie

Bijbelprogramma's, commentaren
*Bibleworks 10 Software for Biblical Exegesis & Research
*Logos Bible Software 8.0 Theologische Bibliotheek
*Online Bijbel studie-editie 2019
*Digitale Bibliothek 4, bibliotheekprogramma met vele theologische en filosofische werken
*Bibel Digital, programma met Bijbels en theologische naslagwerken
*Studiebijbel (Nederlands talig bijbelprogramma)

Bibliotheekprogramma's
*Opensjamer (online Bibliotheekprogramma)
*Diktuon (Bibliotheekprogramma met o.a. alle bijbelroosters)

 Judaïca
*Soncino Talmud, Rasji, Midrasj Rabbah, Zohar (complete Judaïca Hebreeuws/Engels)
*Book of legends, Sefer Ha-Aggada (Grootste compilatie van klassieke Rabbijnse literatuur in Engels

Theologie, kerkgeschiedenis, pastoraat, eredienst
*John Calvin Collection (Alle werken van Calvijn)
*Martin Luther Gesammelte Werke (Alle werken van Luther)
*Der Grosse Namenstagskalender (Heiligenkalender met beschrijvingen)
*Verschillende liedboekprogramma's 

In het Oude Testament is het boekje Jona mij zeer dierbaar - (vanwege het particularisme dat wordt doorbroken)

jona 



 

Jona in de vis (Maria Laach)

 

 

In het Nieuwe Testament heeft het boek Handelingen bij mij een speciale interesse  (vanwege grenzen die worden verlegd)

Paulus is voor mij 'de' grensverleggende apostel. (vervolger, volgeling, voorloper / rebel, reiziger, reformator)


 paulus   Paulus (Icoon uit Griekenland/Meteora)



Mijn inspiratiebronnen zijn kort gezegd: de Bijbel, Jodendom, de Reformatie, de Charismatische Beweging, Taizé, de Oosterse Kerk en bezoeken aan 'landen rond de bijbel' 


johannes


Johannes de theoloog (Icoon uit Griekenland/Patmos)

 

 

 

   

Volg mij op